<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>


<?xml-stylesheet href="siteAlsa_html_V2_0.xsl" type="text/xsl"?>

<article>
	<nom_fic>Lawa_un_Starwa_vunra_Sproch</nom_fic>
        <creation>
	    <auteur>MiLib</auteur>
	    <date>23/02/2009</date>
        </creation>
	<meta name="robots" content="NOINDEX, NOFOLLOW"/>

	<elem titre="h1">
		<als>Lawa un Starwa vun'ra Sproch</als>
		<fr>Vie et mort d'une langue</fr>
		<de>Leben und Sterben von einer Sprache</de>
	</elem>


	<elem titre="h2">
		<als>Wia düet eiglig a Sproch uf d Walt kumma?</als>
		<fr>Au fait, comment une langue naît-elle ?</fr>
		<de>Wie kommt eigentlich eine Sprache auf die Welt?</de>
	</elem>


	<elem>
		<als>Dàs weiß ma nìa gnàui...</als>
		<fr>Ca, on ne le sait pas bien...</fr>
		<de>Das weiß man nie genau...</de>
	</elem>



	<elem>
		<als>Àwer Eins ìsch sìcher: ma seht mehr Sprocha wo strarwa àss wo uf d Walt kumma!!!</als>
		<fr>Mais une chose est sûre : on voit plus de langues qui meurent que de langues qui naissent !!!</fr>
		<de>Aber Eines ist sicher: man sieht mehr Sprachen die sterben als Sprachen die auftauchen!!!</de>
	</elem>





	<elem titre="h2">
		<als>Wàs ìsch ìn'ra Sproch?</als>
		<fr>Qu'y a-t-il dans une langue ?</fr>
		<de>Was ist in einer Sprache?</de>
	</elem>


	<elem>
		<als>A Sproch gheert ìn'ra Sprochfàmìlia (wo sìch àlla Sprocha a bìtsi gliicha)</als>
		<fr>Une langue appartient à une famille de langues (où toutes les langues se ressemblent un peu)</fr>
		<de>Eine Sprache gehört in einer Sprachfamilie (in dessen alle Sprachen sich ein Bisschen gleichen)</de>
	</elem>


	<elem>
		<als> un sa bàuit sìch standig mìt verschìedena Elemanta wo derzüekumma, vu àndra Sprocha.</als>
		<fr> et elle se construit constamment à partie de divers apports empruntés à d'autres langues.</fr>
		<de> und sie baut sich beständig mit verschiedene Elemente die dazukommen, von andere Sprachen.</de>
	</elem>



	<elem>
		<als>'s ìsch a normàla Evolution, so lang àss d Sproch labt.</als>
		<fr>C'est une évolution normale, tant que le langue est vivante.</fr>
		<de>Es ist ein normaler Werdegang, so lang dass die Sprache lebt.</de>
	</elem>



	<elem fin="br">
		<als>Dia Elemanta wo derzüe kumma känna mankmol züe vìel Plàtz namma: noh kàt's a Reaktion gaa fer d Sproch dergega schìtza, àss es rein blibt (amol so rein àss es àn dam Momant mìglig ìsch, denn 100% Reinigkeit gìtt's jo nia!)</als>
		<fr>Ces emprunts peuvent devenir trop envahissants : réaction de sauvegarde de la langue dans sa pureté (enfin, dans la mesure du possible, car une pureté à 100% n'existe pas)</fr>
		<de>Diese Elemente die dazu kommen können manchmal zu viel Platz nehmen: danach kann es eine Reaktion um die Sprache zu schützen geben, dass sie rein bleibt (so rein wie es an diesem Moment möglich ist, denn 100% Reinigkeit gibt es ja nie!)</de>
	</elem>



	<elem>
		<als fin="br">Ìm Fàll wum a Dialekt wìrd d Dialekt-Sproch verderbt vu dr Hàuiptsproch wo drumm umma gsprocha ìsch (zum Beispiel s Frànzeescha ìm Elsàss, s Hochditscha ìm Ditschlànd, mehr gsprocha àss s Àlemànnischa).</als>
		<fr>Dans le cas d'un dialecte, la langue dialectale est envahie par la langue officielle parlée alentours (par exemple le français en Alsace, l'allemand en Allemagne, plus parlées que l'alémanique).</fr>
		<de></de>
	</elem>


	<elem>
		<als>Wenn ebber mehrera Sprocha reddt, gìtt's nàtirlig meischens a Sproch wo-n er besser kàt àss a Àndra...</als>
		<fr>Si quelqu'un parle plusieurs langues, il y a évidemment souvent une langue qu'il maîtrise mieux que les autres...</fr>
		<de></de>
	</elem>


	<elem fin="br">
		<als>Normàlawiis sprìcht ma àm Beschta sina Müetersproch, àwer nìt unbedìngt : vìelmols ìsch's d Sproch wo ma àm Meischta redt, eifàch.</als>
		<fr>Normalement, on parle le mieux sa langue maternelle, mais pas forcément : souvent c'est la langue qu'on utilise le plus couramment, tout simplement.</fr>
		<de></de>
	</elem>



	<elem>
		<als>D Beziahunga zwìscha a Volk un a Sproch känna sehr kompliziart sìì.</als>
		<fr>Les rapports d'une population avec une langue peuvent être très complexes.</fr>
		<de></de>
	</elem>


	<elem>
		<als>Liawa oder Hàss gega-n a Sproch, Mìnderheitskomplex, Akzant wo ma nìt garn heert...</als>
		<fr>Amour ou haine envers une langue, complexe d'infériorité, accent qu'on n'aime pas entendre...</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem>
		<als>Dàs kàt vu wit har kuu (Vergàngaheit, Kriag, Nazionalismis, Politik)!</als>
		<fr>Cela peut venir de loin (passé, guerre, nationalisme, politique) !</fr>
		<de></de>
	</elem>


	<elem fin="br">
		<als>Oder 's kàt vìllìcht nur a Moderner Snobismus sìì.</als>
		<fr>Ou ça peut juste être un snobisme de modernité.</fr>
		<de></de>
	</elem>



	<elem>
		<als>Un aui wenn d Wìlla do ìsch, kàt's àn Kurasch fahla.</als>
		<fr>Et même quand la volonté est là, le courage peut manquer.</fr>
		<de></de>
	</elem>



	<elem>
		<als>Ma ìsch z füül fer sìch Miajh gaa wenn me's nìt unbedìngt brüücht.</als>
		<fr>On est trop paresseux pour se donner de la peine quand ce n'est pas nécessaire.</fr>
		<de></de>
	</elem>


	<elem fin="br">
		<als>So verliart ma d Gwohnet vun'ra Sproch, vu ìhra Wärter, ìhra Üsdrìck, ìhra Gràmmàtik.</als>
		<fr></fr>
		<de></de>
	</elem>




	<elem titre="h2">
		<als>Stàndardisiarung?</als>
		<fr>Standardisation</fr>
		<de>Standardisierung?</de>
	</elem>

	<elem>
		<als>Mìt da Dialekta ìsch vìelmol versüecht worra, a Stàndardisiarung vu àlla verschìedena Mundàrta z màcha.</als>
		<fr>Avec les dialectes, il y a souvent eu des tentatives de standardisation des différentes façons de parler.</fr>
		<de></de>
	</elem>


	<elem fin="br">
		<als>Zum Beispiel, s Hochditscha ìsch àm Àmfàng a Vereinigung vu dr Sproch fer s Theàter gsìì.</als>
		<fr>Par exemple, l'allemand standard était au départ une unification de la langue pour le théâtre.</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>Zerscht gìltet's fer s Gschrìewena, nochhar tüet ma dia standardisiarta Sproch aui fer s Gsprochena benutzta.</als>
		<fr>D'abord ça s'applique à l'expression écrite, ensuite on utilise aussi cette langue standardisée pour l'expression orale.</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem>
		<als>'s gìtt Vorteila àn dr Stàndardisiarung: d Litt verstehn sìch dernoh besser; a standardisiarta Sproch ìsch eifàcher zum Lehra; a stàndisiarta Sproch ìsch stärker àss a Dialekt wo vu weniger Litt gsprocha wìrd, 's kàt besser ìwerlawa!</als>
		<fr>Il y a des avantages à la standardisation : les gens se comprennent alors mieux ; une langue standardisée est plus facile à apprendre ; une langue standardisée est plus forte qu'un dialecte qui est par moins de personne, elle peut mieux survivre !</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>Àwer mìt dr Stàndardisiarung verliart ma d verschìedena Bsunderheita, d Regionàla Üsdrìck wo d kulturella Riichtum sìn.</als>
		<fr>Mais avec la standardisation, on perd les diverses spécificités, les expressions régionales qui sont la richesse culturelle.</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem>
		<als>Vìllìcht geht a Mol s Ìwerlawa vum elsassischer Dialekt durch a Stàndardisiarung?</als>
		<fr>Peut-être que la survie du dialecte alsacien passera une fois par une standardisation ?</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>Wer weiß?</als>
		<fr>Qui sait ?</fr>
		<de>Wer weiß?</de>
	</elem>

	<elem titre="h2">
		<als>"D Letschta"... a Problem!</als>
		<fr>"Les derniers"... un problème !</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>Dr Germain Muller hàt's salamols gsunga:</als>
		<fr>Germain Muller le chantait, à l'époque :</fr>
		<de></de>
	</elem>


	<elem italiq="1" fin="br">
		<als>D'Letschte!</als>
		<fr>Les derniers !</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem italiq="1" fin="br">
		<als>Ja d'allerletschte</als>
		<fr>Oui les tout derniers</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem italiq="1" fin="br">
		<als>Vun dänne Lätze wo noch so babble</als>
		<fr>De ces mauvais qui parlent encore</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem italiq="1" fin="br">
		<als>Wie ne de Schnawwel gewachse-n-isch</als>
		<fr>Comme le bec leur est poussé</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem italiq="1" fin="br">
		<als>Nooch uns isch ferti mit däm Trafari</als>
		<fr></fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem italiq="1" fin="br">
		<als>Un no wurd ändli</als>
		<fr>Et alors il sera enfin</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem italiq="1" fin="br">
		<als>Im ganze Frankri</als>
		<fr>Dans toute la France</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem italiq="1" fin="br">
		<als>Ge-parlez-vous numme franzeesch.</als>
		<fr>Seulement parlé français.</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<link>http://www.infobiere.net/index2.php?option=com_content&#38;do_pdf=1&#38;id=145</link>
		<als>(http://www.infobiere.net/index2.php?option=com_content&#38;do_pdf=1&#38;id=145)</als>
	</elem>

	<elem fin="br"/>

	<elem fin="br">
		<als>Racht hàt er jo ghàà!</als>
		<fr>Il avait bien raison !</fr>
		<de>Recht hatte er ja!</de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>Àwer mìr känna dàs trüüriga And vermeida... wenn mìr's wann!</als>
		<fr>Mais nous pouvons éviter cette triste fin... si seulement nous le voulons !</fr>
		<de>Awer wir können dieses traurige Ende vermeiden... wenn wir es wollen!</de>
	</elem>

	<elem>
		<als>'s gìtt Lit, zum Beispiel Junga, wo's ìmmer noch reda.</als>
		<fr>Il y a des gens, par exemple des jeunes, qui le parlent toujours encore.</fr>
		<de>Es gibt Leute, zum Beispiel Junge, die es immer noch reden.</de>
	</elem>

	<elem>
		<als>'s gìtt a </als>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<link>E_Friehjohr_fer_unseri_Sproch.htm</link>
		<als>"Friahjohr fer unseri Sproch".</als>
		<fr>Il y a le "Printemps pour notre langue".</fr>
		<de>Es gibt ein "Frühling für unsere Sprache".</de>
	</elem>

	<elem>
		<als>Nur müeß ma a bìtsi dràà glàuiwa, mìtmàcha!</als>
		<fr>Seulement on doit un peu y croire, participer !</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem>
		<als>Teil Litt han sìch so fescht ibìlda àss sa d Letschta sìn, àss sa sìch küüm känna vorstella àss Jìngera auimìt'na Elsassisch wann reda...</als>
		<fr>Certains se font si fortement faits à l'idée que ce sont les derniers, qu'ils ont du mal à se rendre compte que des plus jeunes veulent aussi parler alsacien avec eux...</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>Un wenn's aui nìt perfekt ìsch... 's ìsch ìmmer vìel besser àss nit!</als>
		<fr>Et même si ce n'est pas parfait... C'est toujours beaucoup mieux que rien !</fr>
		<de>Und wenn es auch nicht perfekt ist... Es ist immer viel besser als nichts!</de>
	</elem>






	<elem titre="h2">
		<als>Àlta Wärter, nèia Wärter...</als>
		<fr>Anciens mots, nouveaux mots...</fr>
		<de>Alte Wörter, neue Wörter...</de>
	</elem>

	<elem>
		<als>Leider tüen àlta Wärter vum Dialekt verschwìnda, sa wara vergassa.</als>
		<fr>Malheureusement, d'anciens mots du dialecte disparaissent, ils sont oubliés.</fr>
		<de>Leider verschwinden alte Wörter vom Dialekt, sie werden vergessen.</de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>Bschundersch vu da Jìngera.</als>
		<fr>Surtout par les plus jeunes.</fr>
		<de>Besonders von den Jüngeren.</de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>Wer kennt noch, zum Beispiel, Wärter wia "Schìmmel" oder "Büttick"?</als>
		<fr>Qui connaît encore, par exemple, des mots comme "Schìmmel" (= cheval blanc) ou "Büttick" (=atelier) ?</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem>
		<als>Wann mìr do hiila un sàga </als>
		<fr>Voulons-nous pleurer et dire</fr>
		<de>Wollen wir weinen uns sagen </de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>"Unsra scheena Sproch verschwìndet so làngsàm"?</als>
		<fr>" Notre belle langue disparaît lentement" ?</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem>
		<als>Nei!</als>
		<fr>Non !</fr>
		<de>Nein!</de>
	</elem>

	<elem>
		<als>Dàs pàssiart ìn jedera làwandiga Sproch.</als>
		<fr>Cela se produit dans chaque langue vivante.</fr>
		<de>Das passiert in jeder lebendige Sprache.</de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>Vìllìcht gìtt's eifàch nìmm so vìel Schìmmel un Büttick z'sah.</als>
		<fr>Peut-être n'y a-t-il simplement plus tellement de chevaux blancs ou d'ateliers à voir.</fr>
		<de>Vielleicht gibt es einfach nicht mehr so viel ?????</de>
	</elem>

	<elem>
		<als>Mìr müen jetzt àwer aui nèia Wärter derzüe brìnga, moderna Wärter, zum Beispiel vu technischa Facher.</als>
		<fr>Mais nous devons maintenant aussi apporter de nouveaux mots, des mots modernes, par exemple des domaines techniques.</fr>
		<de>Wir müssen jetzt aber auch neue Wörter dazu bringen, moderne Wörter, zum Beispiel von technischen Fächer.</de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>Eh jo: d Walt hàt nìt ghàlta ìn da fufziger Johra!</als>
		<fr>Ben oui : le monde ne s'est pas arrêté dans les années cinquante.</fr>
		<de>Eh ja: die Welt hat nicht aufgehört in den fünfziger Jahren!</de>
	</elem>
	
	<elem fin="br"/>


	<elem fin="br">
		<als>Do, a pààr Lìnk ìwer technischa Wärter uf Elsassisch:</als>
		<fr>Ici, quelques liens vers des mots techniques en alsacien :</fr>
		<de></de>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<link>http://www.gsw-fr.eu/welkoma-bi-da-elsasser/technologi-uf-elsassisch.html</link>
		<als>http://www.gsw-fr.eu/welkoma-bi-da-elsasser/technologi-uf-elsassisch.html</als>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<link>http://www.e-alsace.net/index.php/headnews/get?newsId=3</link>
		<als>http://www.e-alsace.net/index.php/headnews/get?newsId=3</als>
	</elem>


	<elem fin="br"/>

	<elem fin="br"/>



	<elem fin="br">
		<img_fic>album\UNESCO_vital_langue00264.jpg</img_fic>
		<als>vu http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?pg=00142</als>
	</elem>

	<elem fin="br">
		<als>(Lüega uf http://www.unesco.org -> Patrimoine culturel immatériel -> Langues en danger)</als>
	</elem>





</article>
